۷ نکته مهم برای نگهداری باتری یو پی اس آسانسور در تابستان
۷ نکته مهم برای نگهداری باتری یو پی اس آسانسور در تابستان
چرا باتری یو پی اس آسانسور در هنگام تابستان نیاز به توجه و نگهداری بیشتری دارد؟! اگر در چند سال گذشته مدیریت یک ساختمان مسکونی یا اداری را بر عهده داشته باشید، احتمالاً متوجه شدهاید که با شروع فصل گرما و افزایش مصرف برق، تعداد قطعیهای برق نیز بیشتر میشود. در چنین شرایطی، یکی از مهمترین تجهیزاتی که نقش حیاتی در ایمنی ساکنان ساختمان دارد، باتری یو پی اس آسانسور است. این باتریها هنگام قطع برق، انرژی لازم را برای انتقال کابین به نزدیکترین طبقه و باز شدن درب آسانسور تأمین میکنند و از گرفتار شدن افراد در کابین جلوگیری میکنند.
اما نکتهای که بسیاری از مدیران ساختمانها از آن غافل میشوند این است که باتری UPS آسانسور نیز مانند هر تجهیز دیگری نیازمند نگهداری و سرویس دورهای است. گرمای شدید تابستان، تهویه نامناسب موتورخانه و قطعیهای مکرر برق میتواند عمر این باتریها را به شکل قابل توجهی کاهش دهد.
به عنوان یک کارشناس تعمیر و نگهداری آسانسور، بارها با ساختمانهایی مواجه شدهام که تنها به دلیل بیتوجهی به وضعیت باتری یو پی اس، هنگام قطعی برق با مشکلات جدی روبهرو شدهاند. در ادامه به مهمترین نکاتی میپردازیم که رعایت آنها میتواند عمر باتری را افزایش داده و عملکرد سیستم برق اضطراری آسانسور را تضمین کند.
۱. دمای بالا؛ بزرگترین دشمن باتری یو پی اس آسانسور
یکی از مهمترین عواملی که عمر باتری را کاهش میدهد، افزایش دمای محیط است. بسیاری از موتورخانههای آسانسور در پشتبام ساختمان قرار دارند و در روزهای گرم تابستان دمای آنها به بیش از ۴۰ درجه سانتیگراد میرسد. چنین شرایطی برای باتریها بسیار نامناسب است.
باتریهای مورد استفاده در سیستمهای UPS معمولاً برای کار در محدوده دمایی ۲۰ تا ۲۵ درجه سانتیگراد طراحی شدهاند. هرچه دما بالاتر برود، واکنشهای شیمیایی داخل باتری سریعتر انجام میشود و در نتیجه فرسودگی صفحات داخلی نیز افزایش پیدا میکند.
در بسیاری از پروژههایی که سرویس آنها را بر عهده داشتهام، مشاهده شده که باتریهایی که در محیط خنک نگهداری میشوند تا ۵ سال عمر مفید دارند، در حالی که همان مدل باتری در محیط گرم ظرف ۲ تا ۳ سال نیاز به تعویض پیدا میکند.
به همین دلیل توصیه میشود وضعیت تهویه موتورخانه و محل نصب باتریها به صورت منظم بررسی شود و در صورت نیاز از فن یا سیستم تهویه مناسب استفاده گردد.
۲. وضعیت شارژ باتری را به صورت دورهای بررسی کنید
یکی از اشتباهات رایج مدیران ساختمان این است که تصور میکنند تا زمانی که برق قطع نشده، باتری نیز سالم است. در حالی که بسیاری از خرابیهای باتری بدون هیچ نشانه ظاهری رخ میدهد.
سیستم شارژر یو پی اس باید به صورت منظم کنترل شود تا اطمینان حاصل شود که باتری همواره در وضعیت شارژ استاندارد قرار دارد. شارژ کمتر از حد مجاز باعث سولفاته شدن صفحات داخلی میشود و شارژ بیش از حد نیز میتواند موجب افزایش دما و کاهش عمر باتری گردد.
در بازدیدهای دورهای، تکنسین سرویس آسانسور باید ولتاژ باتریها را اندازهگیری کند و وضعیت شارژ آنها را بررسی نماید. این کار زمان زیادی نمیگیرد اما میتواند از هزینههای سنگین آینده جلوگیری کند.
توصیه میشود حداقل هر سه ماه یک بار عملکرد باتری UPS توسط تکنسین متخصص مورد آزمایش قرار گیرد تا در زمان قطعی برق با غافلگیری مواجه نشوید.
۳. از تهویه مناسب اتاق تجهیزات آسانسور غافل نشوید
گرمای بیش از حد تنها از طریق تابش مستقیم خورشید ایجاد نمیشود. بسیاری از موتورخانهها به دلیل نبود گردش هوا، به محیطی بسیار گرم تبدیل میشوند و همین مسئله سلامت باتریها را تهدید میکند.
هنگام شارژ و دشارژ شدن، باتریها مقداری گرما تولید میکنند. اگر این گرما در محیط بسته باقی بماند، دمای کلی مجموعه افزایش پیدا میکند و به مرور زمان باعث افت عملکرد سیستم خواهد شد.
وجود دریچههای تهویه مناسب، فنهای خروج هوا و جلوگیری از انباشته شدن وسایل اضافی در موتورخانه میتواند نقش مهمی در کاهش دما داشته باشد. متأسفانه در برخی ساختمانها موتورخانه به محل نگهداری وسایل بلااستفاده تبدیل شده و جریان هوا تقریباً از بین میرود.
از دیدگاه فنی، هزینه ایجاد تهویه مناسب بسیار کمتر از هزینه تعویض زودهنگام باتریهای یو پی اس است و سرمایهگذاری کاملاً منطقی محسوب میشود.
۴. اتصالات و کابلهای باتری را به طور منظم بازبینی کنید
یکی از مشکلاتی که معمولاً نادیده گرفته میشود، وضعیت اتصالات باتری است. حتی اگر بهترین باتری بازار را خریداری کرده باشید، وجود اتصالات ضعیف میتواند عملکرد کل سیستم را مختل کند.
در اثر لرزشهای طبیعی تجهیزات و همچنین تغییرات دمایی، ممکن است پیچهای اتصالات به مرور زمان شل شوند. این موضوع باعث افزایش مقاومت الکتریکی و ایجاد حرارت در محل اتصال میشود.
در برخی موارد مشاهده شده که تنها به دلیل وجود خوردگی در سر باتری، سیستم UPS نتوانسته در زمان قطعی برق عملکرد مناسبی داشته باشد. به همین دلیل بررسی ظاهری کابلها و ترمینالها اهمیت زیادی دارد.
در سرویسهای دورهای باید تمامی اتصالات کنترل، تمیز و در صورت نیاز محکم شوند. همچنین هرگونه تغییر رنگ، زنگزدگی یا آثار سوختگی باید جدی گرفته شود.
۵. باتری را در برابر خاموشیهای مکرر آماده نگه دارید
تابستانهای اخیر نشان دادهاند که قطعی برق دیگر یک اتفاق استثنایی نیست. در بسیاری از مناطق، خاموشیهای برنامهریزی شده یا ناگهانی به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده است.
هر بار که برق قطع میشود، باتری یو پی اس وارد مدار شده و بخشی از ظرفیت خود را مصرف میکند. تکرار مداوم این فرآیند باعث افزایش تعداد سیکلهای شارژ و دشارژ میشود و در نتیجه عمر مفید باتری کاهش مییابد.
به همین دلیل در فصل تابستان باید توجه بیشتری به وضعیت باتری داشت. اگر مدت زیادی از نصب باتری گذشته باشد، احتمال دارد در زمان قطعی برق نتواند انرژی مورد نیاز سیستم را تأمین کند.
پیشنهاد میشود قبل از آغاز فصل گرما یک تست عملی روی سیستم برق اضطراری انجام شود تا از عملکرد صحیح باتری UPS اطمینان حاصل گردد.
۶. علائم هشداردهنده خرابی باتری را جدی بگیرید
باتریها معمولاً قبل از خرابی کامل نشانههایی از خود بروز میدهند. متأسفانه بسیاری از این نشانهها نادیده گرفته میشوند و مشکل زمانی آشکار میشود که آسانسور در زمان قطعی برق از کار افتاده است.
کاهش مدت زمان پشتیبانی، افت ولتاژ، بادکردگی بدنه باتری، افزایش دمای غیرعادی و انتشار بوی نامطبوع از جمله علائم هشداردهنده هستند که نباید از کنار آنها به سادگی عبور کرد.
گاهی اوقات مدیر ساختمان تصور میکند که باتری هنوز کار میکند و نیازی به تعویض ندارد، اما در عمل ظرفیت واقعی آن به شدت کاهش یافته است. این موضوع تنها با انجام تست تخصصی قابل تشخیص خواهد بود.
هرچه خرابی زودتر شناسایی شود، احتمال آسیب دیدن سایر تجهیزات سیستم برق اضطراری نیز کمتر خواهد بود.
۷. زمان تعویض باتری یو پی اس را به تعویق نیندازید
هیچ باتریای عمر نامحدود ندارد. حتی در بهترین شرایط نگهداری نیز باتریهای UPS پس از چند سال نیاز به تعویض پیدا میکنند.
یکی از اشتباهات رایج مدیران ساختمان این است که تعویض باتری را تا زمان خرابی کامل به تعویق میاندازند. این کار شاید در کوتاهمدت باعث صرفهجویی در هزینه شود، اما ریسک از کار افتادن سیستم در زمان اضطراری را افزایش میدهد.
عمر مفید اکثر باتریهای مورد استفاده در آسانسورها بین ۳ تا ۵ سال است. البته این عدد به کیفیت باتری، شرایط محیطی، تعداد قطعی برق و نحوه نگهداری بستگی دارد.
اگر باتری به پایان عمر مفید خود نزدیک شده باشد، بهتر است قبل از شروع فصل خاموشیها برای تعویض آن اقدام کنید تا از بروز مشکلات ناخواسته جلوگیری شود.
سوالات متداول مدیران ساختمان
مدیر ساختمان: عمر باتری یو پی اس آسانسور معمولاً چقدر است؟
کارشناس تعمیر و نگهداری آسانسور: در شرایط استاندارد بین ۳ تا ۵ سال. البته گرمای شدید، تهویه نامناسب و قطعی برقهای مکرر میتواند این مدت را کاهش دهد.
مدیر ساختمان: هر چند وقت یک بار باید باتری UPS تست شود؟
کارشناس: حداقل هر سه ماه یک بار بررسی ولتاژ و سالی یک یا دو بار تست عملکرد واقعی توصیه میشود.
مدیر ساختمان: آیا خاموشیهای زیاد به باتری آسیب میزنند؟
کارشناس: بله. هر بار قطع برق یک سیکل دشارژ برای باتری محسوب میشود. افزایش تعداد این سیکلها باعث کاهش تدریجی ظرفیت باتری خواهد شد.
مدیر ساختمان: مهمترین عامل خرابی زودهنگام باتری چیست؟
کارشناس: بدون تردید گرما. دمای بالا بزرگترین عامل کاهش عمر باتری یو پی اس آسانسور است.
مدیر ساختمان: از کجا بفهمیم زمان تعویض باتری رسیده است؟
کارشناس: افت زمان پشتیبانی، کاهش ولتاژ، بادکردگی بدنه، افزایش دما و نتایج نامناسب در تستهای دورهای مهمترین نشانههای پایان عمر باتری هستند.
جمعبندی
باتری یو پی اس آسانسور یکی از مهمترین اجزای ایمنی ساختمان محسوب میشود؛ بهویژه در تابستان که احتمال قطعی برق افزایش پیدا میکند. کنترل دمای محیط، بررسی وضعیت شارژ، بازبینی اتصالات، تأمین تهویه مناسب و انجام تستهای دورهای میتواند عمر باتری را به میزان قابل توجهی افزایش دهد. تجربه نشان داده است که هزینه نگهداری پیشگیرانه بسیار کمتر از هزینه تعویض اضطراری تجهیزات و رفع مشکلات ناشی از خرابی سیستم در زمان قطعی برق خواهد بود.